وبلاگ دانشجویان کنترل محمد باقر(ع) ساری

مقدمه : كيفيت انرژي الكتريكي در ساعات كم‎‎باري و عادي بهتر از ساعات اوج مصرف و احتمال قطع‎‎برق نيز كمتر است. علاوه بر اين هزينه توليد انرژي الكتريكي در ساعات اوج مصرف بيشتر از ساعات ديگر است، از اين‎‎رو علي‎رغم كيفيت اندكي نامناسب‎تر، بهاي برق در ساعات اوج مصرف به‎مراتب افزايش مي‎يابد. نمونه منحني تغييرات بار روزانه در زير نشان داده شده است. راه‎حل‎هاي كاهش مصرف و هزينه‎هاي برق به‎ سه دسته بدون هزينه ، كم‎هزينه و پرهزينه تقسيم مي‎شوند. از طريق روش‎‎هاي بدون هزينه و كم‎هزينه مي‎توان حدود 10 تا 30 درصد هزينه‎هاي انرژي الكتريكي را كاهش داد. در اين راهنما عمدتاً به‎ روش‎‎هاي اصلي بدون‎هزينه و كم‎هزينه مانند پيك‎سايي پرداخته ‎شده، ويژگي‎هاي تعرفه‎‎هاي برق در سال1382 توضيح داده مي‎شوند.

كاهش مصارفِ ساعات اوج مصرف (پيك‎سايي) : مهمترين راه كاهش هزينه‎هاي برق، كاهش مصارف ساعات اوج مصرف و انتقال آنها به ساعات كم‎‎باري يا ساعات عادي است. ضرايب بهاي انرژي باتوجه به‎‎نوع كنتور(دو يا سه‎‎زمانه) در جدول زير آورده شده است :

درصورت استفاده از كنتور سه‎‎زمانه (تعويض با كنتور قديمي) هزينه انرژي‎‎ در ساعاتِ كم‎‎باري، يك‎‎چهارم ساعات عادي و كمتر از يك‎‎سيزدهم ساعات اوج بار است. از اين‎‎رو با انتقال مصارف ساعات اوج‎‎بار به‎ ساعات كم‎‎باري، كاهش قابل ملاحظه‎‎‎‎اي از مجموع هزينه‎هاي برق ميسر است.

اجراي برنامه‎‎هاي تعميرات يا تعطيلات سالانه از 15 تير تا 15 شهريور : در تابستان20% به‎كل بهاي قبض برق افزوده مي‎شود. انجام تعميرات و نيز منظورنمودن برنامه‎‎هاي تعطيلات سالانه در تابستان، هزينه‎هاي برقِ گرانترِ تابستان را كاهش‎مي‎دهد. همچنين درصورتي كه مشتركين محترم، برنامه تعطيلات يا تعميرات تابستاني خود را از 15 تير تا 15 شهريور تنظيم و به‎طور مكتوب اعلام نمايند، از 2% تخفيف در بهاي انرژي ساعات غير اوج‎بار 6ماهه دوم به‎ازاي هر هفته تعطيلات در تابستان {و حداكثر تا 4 هفته} برخوردار مي‎شوند. تخفيف محاسبه شده براي مشتركين صنعتي در سال 81 حدود 600ميليون ريال بوده‎است.

       اصلاح اتصالات در حركت بي‎بار يا كم‎بار موتورها : اگر نحوه فعاليت به‎گونه‎اي‎است كه موتورها مدت نسبتاً زيادي به‎صورت بي‎‎بار و يا نيمه‎بار كار مي‎كنند، بهتر است موتورها و به‎ويژه موتورهاي بزرگ مجهز به‎ كليد خودكار ستاره مثلث باشند. درصورتي كه موتور كمتر از 50% توان نامي كار مي‎كند، سيم‎پيچ آن به‎صورت ستاره و در حالت بيشتر از50% توان نامي به‎صورت مثلث بسته شود. زيرا توان راكتيوي كه ماشين‎ها در بار كم دريافت مي‎كنند، در اتصال ستاره كمتر است. اگرچه از اقدامات اساسي در هنگام خريد موتورها ، محاسبه ظرفيت متناسب با ميزان بار و به‎منظور بهره‎برداري كامل از ظرفيت نامي آنها مي‎باشد، ولي براي الكتروموتورهاي بزرگ موجود نيز مي‎توان با هزينه‎اي اندك ، تلفات كم‎باري آنها را كاهش داد.

خازن‎گذاري و حذف ضريب‎‎زيان: جريمه ضريب‎‎زيان براي ضريب‎‎قدرتِ كمتراز 0.9است.  {1- (ضريب قدرت/0.9) = ضريب زيان} اين ضريب در بهاي انرژي و ديماند ضرب‎‎مي‎شود و حداكثر مبلغ جريمه به‎ازاي هر كيلووارساعت 123.8ريال مي‎باشد. با نصب خازن به‎ميزان كافي، ضريب زيان منظور نمي‎‎شود. نصب خازن به‎صورت موضعي به‎ويژه براي موتورهاي بزرگ ، هم مزاياي فني متعدد (كاهش تلفات، افت ولتاژ، جريان هجومي خازن‎ها ، درصد هارمونيك‎‎‎ها و …) هم نسبت به‎ بانك خازني حدود يك‎‎سوم هزينه كمتردارد.    درصورتي كه خازن‎گذاري به‎‎شيوه مناسب و اقتصادي انجام شود، هزينه آن  پس از 4 تا 12 ماه برمي‎‎گردد. خازن موردنياز براي ترانسفورماتورها حدود 10% توان نامي آنها مي‎باشد. جدول ذيل ، ميزان ظرفيت تقريبي خازن موردنياز براي هر موتور را نشان مي‎دهد :

انتخاب گزينه مناسب: همانطور كه در جدول زير مشاهده مي‎شود، در گزينه 1 هزينه ديماند بيشتر و هزينه انرژي كمتر است و در گزينه 2 هزينه ديماند نصف هزينه ديماند در گزينه 1 ولي هزينه انرژي بيشتر است. اگر ضريب‎‎بار (درصد استفاده از كل ديماند خريداري شده باتوجه‎به كل ساعات دوره) از مقدار ستون سمت‎‎چپ جدول زير بيشتر باشد، گزينه1 و اگر كمترباشد گزينه2 مناسبتر است. مثلاً براي مشترك كدتعرفه 3-4 بافرض ضريب‎‎بار 62/0 گزينه1 و با ضريب‎‎بار 35/0 گزينه2 مناسبتر (هزينه مجموعِ ديماند و انرژي كمتر) است.

جهت انتخاب گزينه، بهتر است براي چند دوره هزينه ديماند و انرژي با استفاده از مبالغ هر دو گزينه محاسبه شود. مجموع هزينه كمتر، گزينه مناسب‎تر را مشخص مي‎كند. مشتركين محترم با مراجعه به‎ دفتر خدمات مشتركين شركت‎ توزيع‎ ‎برق استان (بلوار منتظرقائم) مي‎توانند ضمن راهنمايي درمورد گزينه مناسب، دوبار در سال گزينه خود را تغيير دهند. درصورت عدم مراجعه مشترك، همان گزينه سال قبل لحاظ خواهدشد.

ديماند × (24 × تعداد روز قرائت دوره)/ كل مصرف انرژي الكتريكي = ضريب بار دوره

كاهش موقت ديماند: اگر مشترك صنعتي‎‎حداقل 1.5 سال به بخشي از ديماند خريداري‎‎شده نياز نداشته باشد، مي‎تواند براي پرهيز از پرداخت ماهانه مبلغ ديماندِ استفاده نشده، تقاضاي كاهش موقت ديماند كند. مشترك درصورت عدم‎‎نياز مي‎‎تواند براي 6 دوره 1.5 ساله متوالي و جمعاً 9سال تقاضا را تمديد كند. اگر مشترك در مدت زمان كاهش موقت، از مقدار ديماند حاصله تجاوز كند، بايستي كل مبلغ ديماند را از شروع تاريخ كاهش تا تجاوز از ديماند را بپردازد.

كاهش دائم ديماند: اگر مشترك به‎دليل محدودشدن فعاليت يا طراحي زائد اوليه يا … به بخشي از ديماند خريداري‎‎شده نياز نداشته باشد، مي‎تواند براي پرهيز از پرداخت ماهانه مبلغ ديماندِ استفاده نشده، تقاضاي كاهش دائم ديماند نمايد. در اين صورت علاوه‎‎بر كاهش مبلغ پرداختي ماهانه، شركت‎‎برق مقدار كاهش ديماند را برمبناي بهاي فعلي انشعاب خريداري مي‎‎كند.

حفظ مصرف در سطح ديماند قرارداد: اگر (ضريب‎‎كنتور × عدد ماكسيمتر= ديماند محاسبه) كمتر يا مساوي90% ديماند قراردادي باشد، ديماند محاسبه برابر90% ديماند قراردادي است و اگر بيش از 90%  تا 100% ديماند قراردادي باشد، همان ديماند محاسبه منظور‎‎شده و مقادير بيشتر از ديماند قراردادي با تعرفه آزاد (از 2 تا 2.4 برابر بهاي ديماند قراردادي) منظور مي‎شود. لازم به ذكر است كه تجاوز از ديماند تنها به دليل افزايش مصرف برق نيست، بلكه به معناي عدم برنامه‎ريزي درست و استارت هم‎زمان و در كل افزايش ديماند محاسبه (به‎‎واسطه بزرگ شدن عدد ماكسيمتر) نيز مي‎باشد. مشتركين صنعتي مي‎بايد با بررسي كامل وضعيت ضريب‎بار كارخانه در طي چند دوره گذشته و پيش‎بيني و برنامه‎ريزي توليد آينده، اقدام به تقاضا يا اصلاح ديماند خريداري كنند. از نظر اقتصادي ديماند كل خريداري (چه ديماند اوليه و چه با افزايش ديماند) بايد به‎گونه‎اي باشد كه ضريب‎بار بيش از 70%. و  گزينه مناسب، گزينه 1 گردد.